Deze pagina is nog niet geoptimaliseerd voor weergave op kleinere schermen.
De Tuinen van Appeltern
Walstraat 2a, 6629 AD Appeltern
Nederlands grootste en mooiste tuinideeënpark

Nederlands grootste en mooiste tuinideeënpark

Snoeien van perzik

Hoe moet/mag ik mijn perzik snoeien? Hij is topzwaar en er is een zware tak uit weggescheurd.

Allereerst zal de wond van de afgescheurde tak zo netjes mogelijk afgewerkt moeten worden, en afgedekt moeten worden met een wondafdekmiddel. Daarna zal het gestel van de boom teruggebracht moeten worden tot maximaal 5 gesteltakken, en zullen de overtollige zijtakken verwijderd moeten worden. Meer over de verzorging van de perzik kunt u lezen in de onderstaande tekst.

Deze tekst kunt u ook in de opgemaakte versie downloaden of printen. Open daartoe een nieuwe internetpagina. Kopieer de volgende link naar het browserveld (waar u normaal het internetadres intypt): www.mwiarda.nl/appeltern.htm en klik daarna op enter.

Perzik (Prunus persica)

Algemeen

Onze perzik is, net als de abrikoos, oorspronkelijk afkomstig uit China. De bomen zijn via Perzië (het huidige Iran) verspreid naar de landen rond de Middellandse Zee. De perzik heeft een lichtbehaarde schil. De variant met een gladde schil (Prunus persica nucipersica) wordt nectarine genoemd. Perziken kunnen wit, geel of rood vruchtvlees hebben. Net als de kers en de pruim is het een steenvrucht. De perzik is zelfbestuivend (zelffertiel), maar door het aanplanten van verschillende rassen kan de productie verbeteren. Perziken die niet geënt zijn, en dus op eigen wortel groeien, kunnen 10 m hoog worden. Sommige oude rassen komen soortecht uit zaad terug. De meeste perziken zijn echter geënt. Door de perzik te enten op een langzaam groeiende onderstam blijft de hoogtegroei van de boom beperkt, en zal hij op jongere leeftijd vrucht dragen. Sterk groeiende onderstammen (voor hoogstambomen) zijn Myrobalan B en Brompton. De meest toegepaste onderstam is St. Julien-A, die ook nog flinke bomen oplevert. Pumi-Selekt is een nieuwe zwakgroeiende en virusvrije onderstam, die ook gebruikt wordt voor abrikozen.
Omdat de perzik vaak al eind maart of begin april bloeit, is de kans groot dat de bloesem door nachtvorst beschadigd raakt. Ook zijn in die tijd van het jaar vaak nog te weinig insecten actief om voor de bestuiving te zorgen. Dat maakt dat abrikozenbomen regelmatig een jaar geen vruchten geven. Handmatige bestuiving met behulp van een kwastje kan de vruchtzetting bevorderen. Door de perzik als leivorm op een zeer zonnige en beschutte plek aan te planten, bijvoorbeeld tegen een zuidmuur, kan de kans op succes iets vergroot worden: de bomen staan meer beschut, de bloesem kan indien nodig wat makkelijker tegen (nacht)vorst beschermd worden, en de bloemen zijn goed bereikbaar wanneer handmatige bestuiving toegepast wordt. De vruchten kunnen in de kas of onder glas al in juli rijpen, maar buiten gebeurt dat doorgaans pas in augusutus.
Als de bloesem geen schade opgelopen heeft door nachtvorst kan de boom zoveel vruchten geven, dat vruchtdunning nodig is om voldoende vruchten tot rijping te laten
Perziken zijn, net als alle andere bomen met steenvruchten, via snoeiwonden zeer vatbaar voor schimmelinfecties. Snoeiwonden moeten daarom afgedekt worden met entwas of wondbalsem. Snoeiresten kunnen eveneens een bron van infectie vormen, en moeten dus afgevoerd worden.

Verzorging

Perziken houden van een diep doorgewerkte, lichte kalkrijke grond (bijvoorbeeld zavel). Daarnaast waarderen ze een zonnige, beschutte standplaats, waar de grondwaterstand niet te hoog is. Ze kunnen het beste aangeplant worden in oktober of november. In het voorjaar krijgen ze graag een dek van goed verteerde stalmest of compost. Bij bleek of gelig groen gekleurd blad wordt een aanvullende bemesting met een stikstofrijke kunstmest in april en juni op prijs gesteld.
Groeivormen die aangeplant kunnen worden zijn hoogstam, halfstam, struik en leivormen. De meest toegepaste leivorm voor de perzik en nectarine is de waaier. De onderstam is bepalend voor de groeikracht, en kan de resistentie van ziektegevoelige rassen vergroten. De ent moet zich na het planten minstens 20 cm boven de grond bevinden, om te voorkomen dat de ent eigen wortels ontwikkelt. Vrijstaande bomen moeten minimaal 8 tot 10 m uiteen geplant worden. Wordt de leivorm voor een muur of schutting geplant, dan moet hij minstens 20 cm van de wand af gezet worden. De onderlinge plantafstand bedraagt minimaal 6 tot 7 m. Wanneer een boompaal bij de fruitboom geplaatst wordt, wordt de boomband bij voorkeur kruislings aangebracht, om te voorkomen dat de boom tegen de paal gaat schuren en zo verwondingen oploopt.
Perziken bloeien voornamelijk op tweejarig hout. De eerste jaren wordt vooral op vorm gesnoeid.

De snoeiwijze voor struiken, halfstam- en hoofdstambomen is in principe gelijk. De struik wordt na het planten tot 60 boven het maaiveld ingekort (de bomen tot 60 cm boven het punt waar de kroon moet beginnen). Als er al sterke zijtakken aanwezig zijn die een grote hoek met de stam maken, kunnen die gebruikt worden om het gestel te gaan vormen. In totaal zijn er 4 à 5 gesteltakken nodig. De aanwezige zijtakken worden tot een lengte van 10 cm ingekort. Aan het eind van het eerste groeiseizoen worden de verlengingen en de nieuwe, goed geplaatste zijtakken tot de helft ingekort op een buitenoog. Verkeerd (omlaag) groeiende zijtakken worden bij de basis weggeknipt. De daarop volgende 3 jaar wordt dit telkens herhaald, waarbij erop gelet moet worden dat de takken evenwichtig over de struik of boomkroon verdeeld komen te zitten. Na het vierde of vijfde jaar wordt alleen verjongd. Natuurlijk moet dood, ziek of kruisend hout wel jaarlijks weggeknipt worden.

Om een leivorm, in dit geval een waaier, te vormen, wordt de hoofdstam van de struik direct na aanplant teruggeknipt tot 40 cm boven de grond, en net boven een bladknop (puntig) of een drielingknop (2 ronde bloemknoppen en een spitse bladknop). Op de muur of schutting worden horizontale draden gespannen met een onderlinge afstand van circa 10 cm. Tijdens het groeiseizoen groeit de bovenste knop vertikaal door als verlenging van de stam, en vormen zich zijscheuten. Van de zijscheuten worden 2 sterke, bijna tegenover elkaar staande takken aangehouden, een naar de linkerkant en een naar de rechterkant. De andere zijtakken worden bij de stam weggeknipt. Als de resterende zijscheuten circa 50 cm lang zijn, wordt de hoofdstam enkele centimeters boven de bovenste van de 2 zijscheuten afgeknipt, en de wond afgedekt met een wondafdekmiddel. De zijscheuten worden onder een hoek van 45 graden aangebonden, eventueel langs een al eerder schuin aangebonden stok. In oktober of november worden beide zijscheuten met de helft ingekort.
Tijdens de tweede zomer ontstaan zijscheuten op de gesteltakken. Hiervan mogen er per tak 4 doorgroeien: 2 schuin omhoog, 1 ter verlenging van de gesteltak en 1 aan de onderkant van de gesteltak. De andere zijtakken worden bij de basis weggeknipt. De nieuw gekozen zijtakken (in totaal dus 8) worden wat gespreid aangebonden. In februari worden de nieuwe zijtakken met 1/3 ingekort.
In de derde zomer mogen per zijtak 3 mooi gespreid geplaatste nieuwe zijtakjes doorgroeien. Alle andere zijtakjes worden weer weggeknipt. In oktober of november worden de zijtakjes met een kwart ingekort.
Als het gestel gevormd en de waaier opgevuld is, worden alle verkeerd geplaatste of van de muur af groeiende takjes in de zomer ingekort op circa 7 cm. In de wintermaanden worden waar nodig de verlengingen ingekort, of zijtakken ter verjonging weggeknipt.

De perzik draagt vruchten op tweejarig hout, dus op de scheuten die de vorige zomer zijn gevormd. Na de oogst worden daarom de takken die vruchten hebben gegeven weggeknipt. Aan de basis van de gesteltak wordt een jonge tak geselecteerd die het komende jaar vrucht gaan dragen. Dan mag er nog een scheut (voorlopig) blijven zitten als eventuele reserve, en de verlengingsscheut mag doorgroeien. Alle andere zijscheuten worden weggesnoeid op een stompje ter lengte van de eerste twee bladeren na. Tijdens de groeiperiode wordt de geselecteerde zijtak op een lengte van circa 50 cm afgeknipt. De reservescheut wordt verwijderd. Wanneer de perzik te veel zijscheuten blijft produceren, kunnen de overbodige zijtakken beter helemaal weggehaald worden.
In jaren van overvloedige vruchtdracht moet vaak vruchtdunning toegepast worden om er voor te zorgen dat ook voldoende vruchten de kans krijgen te rijpen. Circa 2 maanden na de bloei, of als de vruchten de maat van een kers hebben, wordt er door wegnijpen van het teveel aan vruchten voor gezorgd dat er tussen de vruchten een ruimte ontstaat van 10 tot 15 cm. Tijdens het groeiseizoen, maar vooral aan het eind van de rijpingstijd heeft de perzik veel behoefte aan vocht. Een dripsysteem kan zodoende zorgen voor een gelijkmatige watergift. Handmatig watergeven kan uiteraard ook. Omdat juli een droge maand kan zijn, moet dan speciaal op gelet worden dat de boom voldoende water krijgt. Perziken rijpen (in tegenstelling tot bijvoorbeeld peren) aan de boom.

Ziekten en plagen

Voortijdig rotten en/of afvallen van vruchten kan veroorzaakt worden door kalkgebrek. Het volgende voorjaar kan extra bemesting gegeven met een kalkhoudende meststof.
Bleekgroen blad in de zomer wijst op voedseltekort, en is op te lossen door in het daarop volgende voorjaar 125 gr patentmest te geven voor ieder jaar dat de boom oud is.
De abrikoos is (net als de abrikoos) erg gevoelig voor krulziekte, veroorzaakt door de schimmel Taphrina deformans. Jonge scheuten zien er opgezwollen uit, blad is vreemd gebobbeld of misvormd met geelgroene of rode verkleuringen. De bladranden krullen naar binnen. Aangetast blad valt vaak voortijdig af, terwijl aan de kale, aangetaste topscheuten weer nieuwe bladgroei start. Het afgevallen aangetaste blad moet verwijderd worden om hernieuwde infectie te voorkomen. Bestrijding is mogelijk door half januari te spuiten met Bordeauxse pap (met een herhalingsbehandeling 2 weken later).
Bordeauxse pap is een mengel van 25 liter water met daarin opgelost 250 gr kopersulfaat en waaraan met behulp van een fijne zeef 200 gr gebluste kalk toegevoegd wordt. Gebruik van koperhoudende bestrijdingsmiddelen is niet overal toegestaan. Uw gemeente of een lokaal werkende hovenier of tuincentrum weet hier meer over. Als alternatief kunnen de bomen bespoten worden met een middel tegen schimmelinfecties als Finesse vloeibaar (werkzame stof chloorthalonil) van fabrikant Bayer. Hoewel de boom zich meestal na half juni herstelt van de krulziekte, kan hij er op den duur door uitgeput raken, en last krijgen van gomziekte. Op verschillende plaatsen lekt dan vocht uit de stam, dat opdroogt tot een bruine, gomachtige substantie.

Rassen

Perziken zijn zelfbestuivend. Toch zullen de bomen regelmatiger en rijker vrucht dragen wanneer er een andersoortige perzik als bestuiver in buurt aangeplant is.

groei vrucht bijzonderheden

Amsden + klein, wit, vast zittende steen, redelijke smaak vroeg rijp (2e helft van juli), ook geschikt voor kas
Benedicte, Meydicte witgroen, los zittende steen, smakelijk laat rijp (begin september), zou weinig vatbaar zijn voor krulziekte
Champion ++ groot, wit, zeer smakelijk midden rijp (2e helft van of eind augustus), soms erg vruchtbaar, ook geschikt voor kas
Charles Ingouf ++ wit, los zittende steen, smakelijk midden rijp (1e helft van augustus), soms erg vruchtbaar
Fertile de Septembre wit zaadvast, laat rijp (begin september), zou iets minder vatbaar zijn voor krulziekte, soms erg vruchtbaar
Peregrine + wit, los zittende steen, smakelijk laat rijp (2e helft van augustus), ook geschikt voor kas
Redhaven + geel met rood rond de steen, stevig, los zittende steen, smakelijk laat rijp (2e helft van augustus), soms erg vruchtbaar
Revita ++ wit, stevig, vast zittende steen, redelijke smaak laat rijp (2e helft van augustus), zou weinig vatbaar zijn voor krulziekte
Vaes Oogst, Half Oogst ++ wit, redelijke smaak laat rijp (eind augustus)
Wassenberger (en vrijwel gelijke cultivars als Kernechter vom Vorgebirge, Roter Ellrstädter, Reine de Vergers) ++ groot, wit met rood rond de steen, los zittende steen, smakelijk zaadvast, laat rijp (begin september), zou iets minder vatbaar zijn voor krulziekte

nectarine Early Blaze geel, zoet
nectarine Madame Blanchet wit, los zittende steen, smakelijk laat rijp (begin september)
nectarine Red Gold
nectarine Ruby Gold

Groeikracht: ++ = (zeer) sterk, + = matig tot sterk, o = zwak
Kweekvorm: H = hoogstam, h = halfstam, S = struik, L = leivorm