Deze pagina is nog niet geoptimaliseerd voor weergave op kleinere schermen.
De Tuinen van Appeltern
Walstraat 2a, 6629 AD Appeltern
Nederlands grootste en mooiste tuinideeënpark

Nederlands grootste en mooiste tuinideeënpark

Gebruikerseisen gras- en sportvelden

Ik zou graag wat over gebruikerseisen weten van diverse gras- en sportvelden weten. En in welke gevallen graszaad of graszoden toegepast wordt.

De precieze eisen die bij de aanleg van een gras- of sportveld gesteld worden zijn afhankelijk van veel factoren. Welke sport gaat er beoefend worden, wat is de terreingesteldheid, ligt het veld zonnig of in de schaduw, en hoe gaat het veld onderhouden worden (hoe vaak wordt er gemaaid, is er beregening aanwezig, wordt er aanvullend bemest enzovoort). Het gaat voor deze rubriek wat te ver om een volledig overzicht van alle eisen en randvoorwaarden geven. Wel kan er in zijn algemeenheid wat gezegd worden over de punten waar bij de aanleg van een gras- of sportveld rekening mee gehouden moet worden, en waar bij de keuze van een grasmengsel voor inzaaien of bezoding op gelet kan worden. Hierover kunt u meer lezen in de onderstaande tekst.

De volgende tekst kunt u ook in de opgemaakte versie downloaden of printen. Open daartoe een nieuwe internetpagina. Kopieer de volgende link naar het browserveld (waar u normaal het internetadres intypt): www.mwiarda.nl/appeltern.htm en klik daarna op enter.

Graszaadmengsels voor sport- en speelvelden en gazons

De grassoorten die gebruikt worden voor de aanleg van sport- en speelvelden en gazons hebben verschillende eigenschappen. Van die verschillen wordt gebruik gemaakt om precies die soorten voor een graszaadmengsel te selecteren die voor een bepaalde situatie de grootste voordelen met zich meebrengen.
Zo wordt geselecteerd op eigenschappen als een snelle ontkieming, hoge ziekteresistentie, goede verdraagzaamheid ten aanzien van betreding en winterbespeling, grote winterhardheid, het herstellend vermogen na beschadiging, een goede uitstoeling van het wortelstelsel met een groot concurrerend vermogen ten aanzien van andere grassen, onkruiden en mossen, geringe groeikracht (zodat minder vaak gemaaid hoeft te worden), goede stevigheid en dichtheid van de graszode, de grofheid van het blad, de groeikracht in de schaduw, tolerantie ten aanzien van droogte, zeewind- en zoutgevoeligheid, de bladkleur in zomer en winter, enzovoort.

Voor verschillende toepassingen worden verschillende mengsels gebruikt. Zo moet op een sportveld snel een dichte zode gevormd worden, die goed tegen betreding kan en die zich snel herstelt bij beschadiging. In een boomgaard, waar slechts incidenteel betreding plaatsvindt, is juist een meer open zode gewenst, zodat de bomen zo min mogelijk concurrentie van het gras zullen ondervinden. Daarnaast speelt het onderhoudsniveau een rol. Wanneer er intensief onderhoud plaatsvindt in de vorm van frequent maaien, regelmatige bemesting en beregening in droge periodes kan er een gevoeliger mengsel gekozen worden dan in extensieve onderhoudssituaties.

De grassoorten die het meest gebruikt worden in gazonzaadmengsels zijn Engels raaigras, roodzwenkgras, veldbeemdgras en struisgras.
- Engels raaigras (Lolium perenne) ontkiemt snel en goed, en kan goed tegen betreding. Het heeft qua wortels en blad een vrij grove structuur, groeit snel en moet daarom vaak gemaaid, besproeid en bemest worden. In de schaduw groeit Engels raaigras minder goed. Toepassing: speel- en sportgazons.
- Roodzwenkgras (Festuca rubra) groeit langzaam, en heeft een lange levensduur. Het gras heeft een fijne structuur, vormt een dichte zode en kan goed tegen kort maaien en tegen betreding. Toepassing: siergazons.
- Roodzwenkgras met fijne uitlopers (Festuca rubra) heeft de goede eigenschappen van gewoon roodzwenkgras, maar kan bovendien beter tegen zeewind en schaduw. Toepassing: schaduwmengsels en gazons die minder vaak gemaaid kunnen worden.
- Veldbeemdgras maakt een sterk, goed uitstoelend wortelstelsel, kan tegengoed tegen intensieve betreding, herstelt zich snel na beschadiging, verdraagt droogte en groeit langzaam. Het wordt in combinatie met andere grassoorten in bijna ieder grasmengsel toegepast.
- Struisgras (Agrostis) kan kort gemaaid worden en heeft een lange levensduur. Het heeft een fijne bladstructuur, vormt een dichte zode en wordt vooral gebruikt in siergazons.

Om ervoor te zorgen dat de grasplanten zich goed kunnen ontwikkelen moet de toplaag voldoende diep doorwortelbaar zijn. De toplaag bestaat meestal uit matig fijn zand, met een gering gehalte aan klei- of lutumdeeltjes, en een bepaald gehalte aan organisch materiaal. De dikte van de toplaag is afhankelijk van het soort ondergrond, en ligt tussen de 5 en 20 cm.
Daarnaast worden aan sportvelden en siergazons verschillende eisen gesteld die te makenhebben met het gebruik. Zo moet een sportveld voldoende stroef zijn, om te voorkomen dat de spelers uitglijden. De toplaag moet ondanks de verdichting die de bespeling veroorzaakt, overal voldoende veerkrachtig en waterdoorlatend blijven. Aan de andere kant mag de toplaag niet te zacht zijn, omdat het veld dan &#145zwaar&#146 bespeelbaar wordt. Er mogen zich in de toplaag geen scherven, stenen of grof grind bevinden. Er mag geen plasvorming optreden. Om een goede afvoer van het oppervlaktewater te garanderen worden de meeste sportvelden iets tonrond gelegd: het middendeel ligt dan iets hoger dan de zijkanten. De ondergrond moet het regenwater snel afvoeren en dus goed drainerend zijn.
Ook aan de vlakheid worden eisen gesteld. Zo moet de tee, waar golfers de bal afslaan, vlakker zijn en korter gemaaid kunnen worden dan de grasmat van een voetbalveld. Ook een hockeyveld moet vlakker en korter gemaaid kunnen worden dan velden voor voetbal, handbal en korfbal.

Sportvelden en gazons kunnen ingezaaid of bezood worden.

Voordelen van inzaaien: inzaaien kan zowel in het voorjaar als in het najaar gebeuren, het is goedkoper dan bezoden, er is meer keuze aan op specifiek gebruik afgestemde grasmengsels.
Nadelen: de zaden kunnen door vogels opgegeten worden, bij trage ontkieming krijgen onkruiden meer kans, het terrein mag enkele weken niet betreden worden.
Het mengsel moet samengesteld zijn uit graszaden zoals omschreven in de Beschrijvende Rassenlijst voor de Landbouw en voorzien zijn van een NAK-certicficaat.

Voordelen van bezoden: graszoden zijn sneller beloopbaar en zijn minder gevoelig voor slechte weersomstandigheden.
Nadelen: zoden leggen is vakwerk, de zode moet binnen 24 uur na levering gelegd worden, aanleg gebeurt bij voorkeur in het de nazomer (september) omdat in het voorjaar het risico op droogteschade zoals verdrogende randen groter is, de nieuwe zoden moeten vochtig gehouden worden tot ze voldoende aangeslagen zijn, de aanschaf is duurder en het is niet altijd duidelijk welke grassoorten in welke percentages gebruikt zijn.
Eisen die aan graszoden gesteld worden: bij het kweken moet gebruik gemaakt zijn van een goed zaadmengsel, samengesteld uit graszaden zoals omschreven in de Rassenlijst. De zode mag geen straatjesgras of andere onkruiden bevatten, moet dun gesneden zijn maar wel voldoende stevig, en is bij voorkeur gekweekt op wat armere zandgrond.