De Tuinen van Appeltern
Walstraat 2a, 6629 AD Appeltern
Nederlands grootste en mooiste tuinideeënpark

Nederlands grootste en mooiste tuinideeënpark

Tuintips voor oktober
Tuinkalender

Tuintips voor oktober

Het is herfst geworden en hoewel iedereen zich opmaakt voor binnen is het buiten nog heerlijk!

Oktober wordt ook wel wijnmaand (de wijndruiven worden geoogst) en soms stormmaand genoemd.

Het kan ook vaak erg mistig zijn. Maar het effect van de lage zonnestand in de tuin of de natuur is deze maand vaak schitterend.

Bemesten, onderhoud en verzorging in oktober

Oktober is van oudsher dé planttijd. Veel planten worden in pot gekweekt en kunnen dus in principe het hele jaar door worden geplant, maar oktober is een zeer gunstige maand om vaste planten en heesters te (ver)planten (groenblijvers niet later dan midden oktober; wacht daarmee anders liever tot mei).

Dankzij de nog goede weersomstandigheden kunnen de bladverliezende planten nog voor de winter hun wortelgestel volledig hebben hersteld en groeien ze in het voorjaar gezond en sterk uit.

Vaste planten verzorgen
Verwijder plantsteunen, maak ze schoon en berg ze op. Bamboestokken zijn makkelijk te bewaren in pvc-buizen. IJzeren steunen die kunnen doorbuigen, kunt u het beste ophangen. Waar afstervende vaste planten andere planten niet verstikken, vormen ze een welkome beschermlaag voor de overlevende wortels eronder. Laat dat afstervende materiaal daarom zo veel mogelijk zitten en ruim het pas in het voorjaar op. Er overleeft bovendien van alles in en onder, waarmee u de natuur weer helpt.

Extra winterbescherming
Geef gevoelige planten extra winterbescherming. Het afdekken met droog blad of stro kan in een zachte winter verstikking van de groeipunten bij vaste planten veroorzaken. Ze kunnen onder zo’n dek ook gaan schimmelen. Daarom is het beter om bij dreigende vorst kwetsbare planten tijdelijk af te dekken met tuinvlies (vastzetten met tentpennen werkt prima) en dat weer weg te halen als de vorst weer is geweken. ’s Winters vriest het bijna nooit lang aan een stuk door. De beste natuurlijke beveiliging geeft het materiaal waar de planten zich zelf mee toedekken: afgestorven bovengrondse plantenresten. Doordat een deel daarvan meestal overeind blijft (oude bloeistengels enz.) is het een luchtig geheel dat de wind breekt en kan ademen. Het ziet er niet netjes uit, maar het is wat de natuur zelf wil. Ruim die afstervende plantenresten dus niet op, behalve waar ze groenblijvende planten dreigen te bedekken.

Geen stikstofrijke mest gebruiken!
In het najaar moeten de planten liefst afgerijpt de winter in. Geef daarom geen stikstofrijke mest meer, maar mest met veel kalium is prima. Dat bevordert de wortel- en niet de bladgroei en versterkt de waterhuishouding in de planten.

  • Dek open grond tussen vaste planten af met een mulchlaagje, bijvoorbeeld compost.
  • Kalk strooien kan nu prima gebeuren. Doe dat niet bij planten die van zure grond houden, zoals Pieris, blauwe bes, heide of Rhododendron.
  • De vijver opschonen kan nog tot midden oktober. Laat daarna de vijver met rust. De waterdieren hebben hun rust nodig. Als de temperatuur laag is, geen vijvervissen meer voeren!
  • Haal afgevallen blad van terras, paden en het gazon. Zorg dat er geen blad in de vijver terecht kan komen, dek de vijver eventueel af met een net.
  • Blijf het gras maaien zolang het groeit. Maai uw gazon niet als het erg nat is.
  • Bij zonnig weer is de kans op nachtvorst groter dan bij een bewolkte lucht en regenachtig weer. Maak gebruik van zachte weersomstandigheden. Buiten leven betekent ook: met het weer meeleven.
  • Zorg voor een goede vogelvoerplek en een drinkschaal. Er komen andere vogels in de tuin. De plaats van de zomergasten wordt ingenomen door wintergasten.
  • Controleer uw kas, koude bak of opslag regelmatig op de aanwezigheid van muizen.
  • Tomaten rijpen niet wanneer de temperatuur lager is dan 10 °C. Pluk ze en laat ze binnen narijpen. Ze kleuren vanzelf.
  • Zorg voor een flinke houtvoorraad voor kachel of open haard. Vergeet ook klein aanmaakhout niet.
  • Breng de laatste kuipplanten naar binnen.
  • Rottende valappels kunnen een bron van infecties zijn. Ruim ze daarom regelmatig op. Controleer ook de vruchten in de opslag regelmatig op exemplaren met rottende plekken. Haal die dan weg. Vaak zijn ze nog prima geschikt om appel- of perenmoes van te maken.

Niet-winterharde zomerbollen en -knollen nu rooien!
Er is al kans op (nacht)vorst, dus moeten dahlia’s, gladiolen, Ixia, knolbegonia’s en dergelijke nu echt de grond uit. Dahliablad wordt zwart als de knollen moeten worden gerooid. U kunt ze prima overhouden tot volgend jaar. Doe dat zo: snij de stengels tot 2 cm boven de knol of bol af. Laat die daarna op een luchtige plek in de schaduw drogen. Daarna raken de stengelresten vanzelf los, Veeg de verdroogde grondresten er ook vanaf. Leg ze vervolgens in kistjes met turfmolm en bewaar die op een vorstvrije plek.

Heesters waar vogels graag op afkomen vanwege de vruchten zijn:

Nestkastjes schoonmaken
Maak nu ook nestkastjes schoon (niet alleen pas in het voorjaar) en hang ze opnieuw op als schuilgelegenheid voor vogels tijdens de winter. In de nestelrommel in de kasten zit vaak ongedierte waar de vogels last van kunnen krijgen. Niet alles is voedsel voor ze.

Tuinverlichting installeren
Goede tuinverlichting geeft een romantisch sfeertje aan uw tuin. Signaalverlichting kan uw eigendommen beschermen tegen ongewenste bezoekers. Beide soorten verlichting zijn prima te combineren. Led-lampjes vragen weinig energie. Met allerlei soorten stralers zijn prachtige effecten te bereiken. Maar bedenk ook dat de natuur in uw tuin zijn (of haar) rust (een donkere periode) nodig heeft om stress te voorkomen. Overdrijf de verlichting dus niet.

Steekmuggen weren
Van lavendel is al eeuwen bekend dat de geur muggen verjaagt. Daarom zit er bijv. ook wat lavendelolie in eau-de-cologne. Doe wat lavendeltakjes onder het hoofdkussen of bij het bed-hoofdeind als u vaak door muggen wordt gestoken.

Heeft u al een compostcontainer?
Er komt nu veel groen afval uit de tuin. U kunt het overgrote deel daarvan in eigen tuin laten composteren. Dat is veel efficiënter en duurzamer dan domweg afvoeren. Het levert nieuwe voedingsstoffen voor uw planten, u bespaart op de gemeentelijke afvalkostenrekening en u bent bovendien heel natuurvriendelijk bezig. Anders dan vaak wordt gedacht stinkt een goed gemaakte composthoop of -container niet. De afvalstoffen rotten namelijk niet weg, maar worden door de hitte van het broeiproces dat ontstaat, verteerd. Kant-en-klare compost geurt juist heerlijk naar bosgrond. Fabriekscompost wordt bij hogere temperaturen gemaakt dan u in een compostcontainer kunt bereiken. Daarom is zelfgemaakte compost nooit zo steriel als fabriekscompost. U moet daarom nooit zieke plantendelen in de compostbak brengen, ook geen vleesresten of gekookte etensresten

Het was vroeger standaardprocedure: in de herfst werd de composthoop omgezet. Dat gebeurde om de bestanddelen goed te mengen en sneller (en beter, egaler) te laten verteren. Per laagje werd bij het opnieuw opbrengen wat landbouwkalk gestrooid. Nu gebeurt dat vaak met compostversneller. Het is helemaal geen gek idee als u buiten op een mooie dag even lekker aan de gang wilt, om de inhoud van de compostcontainer om te zetten. De fijne compost die eruit komt kunt u direct in de tuin tussen de planten verwerken (ook goede winterbescherming), de rest schept u dan met die versnellende laagjes ertussen weer terug in de bak. Daar kan dan weer nieuw materiaal bovenop.

Blad dat u verzamelt, hoeft u niet af te voeren. Doe het in een plastic vuilniszak, prik daar wat gaten in en zet de zak weg. Het blad gaat dan in de zak composteren. Na een jaar is het blad veranderd in heel goede bladaarde.

Planten en zaaien in oktober

Tweejarige planten nu planten!
Tweejarige planten zijn planten die in hun eerste groei-jaar een bladrozet vormen, daarmee overwinteren en in het tweede jaar bloeien. Denk aan soorten zoals vergeet-mij-nieten, muurbloemen en de bekende bolle, gevulde tuinmadelieven (Bellis perennis). U kunt ze het beste nu planten. Vaak bloeien ze in dezelfde tijd en combineren ze prachtig met bolgewassen.

Groenblijvende planten inplanten
Groenblijvende planten inplanten kan uiterlijk tot en met begin oktober, zeker niet later. Uw nieuwe groenblijvende planten moeten namelijk de kans krijgen om goed ‘aan te slaan’ (hun wortels goed te ontwikkelen) voor de vorst een eind aan die ontwikkeling maakt.

Bladverliezende bomen en heesters (ver)planten
De tijd om bladverliezende bomen en heesters te planten of te verplanten begint nu juist pas. Dat kan zodra ze hun blad hebben laten vallen. De planten gaan dan in rust. Het is nu ook een ideale tijd om kerstrozen, lelietjes van dalen, longkruid, primula’s en dergelijke te planten.

Winterbloeiende heide inplanten
Winterbloeiende heide is nu in overvloed te koop (en in te planten) met bloemkleuren die lopen van zilverwit via roze, lila, paars en zelfs rood. Let ook op de zogenaamde ‘knopbloeiers’. Die blijven in knopstadium, maar tonen wel volop kleur en ze ‘bloeien’ veel langer door. U moet ze vrij diep planten, ca. 2 cm dieper dan ze in hun kweekpotje stonden. Houd voor kruip- en dwergvormen een onderlinge afstand van 20 à 30 cm aan, reken bij andere heidevormen op 30 à 45 cm tussenruimte.

Als u fruitbomen wilt planten, kan dat nu ook. Denk ook aan leifruitvormen. Die zijn vaak erg mooi en nemen weinig ruimte in, terwijl ze relatief veel opbrengst kunnen geven.

Zelfhechtende klimmers inplanten
Plant zelfhechtende klimmers tegen schuttingen en lelijke muren. Denk aan klimop (groenblijvend) of bladverliezende klimplanten met een prachtige herfstkleur, zoals de wingerd Parthenocissus tricuspidata.

Kiwi's planten
Het is nu ook een ideale periode om kiwi’s te planten. Er zijn behalve de soorten met bruine, behaarde vruchten ook ‘groene kiwi’ (Actinidia arguta) die kleinere gladde, groene vruchten geven. Ze zijn minder temperatuur- en windgevoelig dan de ‘gewone’ kiwi (Actinidia chinensis). De vruchten zijn maar 3 cm groot, maar ze smaken heerlijk en hebben een even hoog vitamine C-gehalte als hun harige broers. Bovendien kunt u de ‘groene’ met schil en al eten.

Oud vakmanschap: nu vorstkiemers zaaien!
Eind oktober kunt u soorten die om te kiemen een koudeperiode nodig hebben (wildemanskruid en Sint Janskruid bijvoorbeeld) in potjes zaaien en die buiten neerzetten.

Knoflookteentjes planten
Oktober is de beste tijd om knoflookteentjes te planten. Die groeien ook prima tussen andere planten in de siertuin. Er is toch al een tendens om met steeds meer ‘eetbare planten’ in de siertuin te combineren. Steek de knoflookteentjes op een onderlinge afstand van 25 × 10 cm in de grond als u er een veldje van wilt kweken, maar het gaat ook erg goed samen met aardbeien en op geschikte plekken tussen de sierplanten.

Doordragende aardbeien planten
Nu doordragende aardbeien planten op 50 × 50 cm onderlinge afstand. Bij droogte na het inplanten regelmatig water geven.

Oogsten in oktober

Sierkalebassen oogsten
Sierkalebassen moeten worden geoogst als ze keihard zijn. Haal nu ook de bladeren en stengels weg voor ze gaan schimmelen. Kalebassen die zacht zijn bij de steel, zijn al te rijp en maar beperkt houdbaar. U kunt er wel de zaden uithalen om in het voorjaar uit te zaaien (even laten drogen).

Snoeien in oktober

Bij vaste planten met mooie zaaddozen, moet u de stengels zeker niet afknipppen. Geniet hiervan in de winter. Ze zijn ook goed als voedsel voor de tuinvogels.

Steenvruchtbomen snoeien
Steenvruchtbomen (kersen, pruimen, perziken enz.) snoeien in verband met loodglansziekte. Doe dat in het begin van het najaar.

Veel snoeisel?
Koop of huur een takkenversnipperaar (elektrische hakselaar). Het versnipperde hout is uitstekend als mulch op de grond tussen de planten. Laat het houtige takkenmateriaal liefst eerst wat indrogen. De machine kan vastlopen op vochtig, groen materiaal. Vergeet niet tijdens het versnipperen een veiligheidsbril op te zetten en werk met stevige handschoenen.

Vijveronderhoud in oktober

Bladinval in de herfst moet zoveel mogelijk worden voorkomen!
Het beste is om gedurende de bladval een net over de vijver te spannen. Mocht dit geen optie zijn dan is aan te bevelen om handmatig toch zoveel mogelijk blad uit de vijver te halen. Dit is nodig omdat de bladeren in de winter worden afgebroken. De vrijkomende stoffen worden in de lente door algen gebruikt als voedingsstof, met een groene vijver tot gevolg.

Hulp nodig? Neem contact op met Keijsers Vijverecologie!

Tuingeluk vijvertip: Als u een net over de vijver spant, zorg dan dat het niet direct op het wateroppervlak komt te liggen. Kikkers, padden of andere dieren raken er dan makkelijk in verstrikt.

Tot slot

  • Vergeet niet de dakgoten van huis, schuur, garage enz. schoon te maken als er veel blad is gevallen.
  • Voorkom wateroverlast.
  • Het is een uitstekende periode om kleine reparaties en grote aanpassingen in de tuin uit te voeren (aan pad en terras, hekken en poorten, schuttingen, pergola’s, schuurtjes of tuinhuisjes, drainage aanleggen). De planten gaan ‘winterslapen’, maar de grond is nog warm en goed bewerkbaar. Ideale omstandigheden om lekker te klussen.
  • Haal regelmatig blad van het gazon. Vooral als het nat is, kan het gras eronder gaan schimmelen.
  • Hark afvallend blad van terras en paden. Met een blazer kan het natuurlijk ook. Het kan prima worden gecomposteerd of breng het aan op open grond tussen heesters. Een prima winterdek. Haal het afgevallen blad in ieder geval wel weg boven groenblijvende planten. Die kunnen anders verstikken en gaan rotten.
  • Verwijder afgevallen blad ook van uw rotsplanten.

Onze partner

De Tuinen van Appeltern

Appeltern
Algemeen
Dutch Quality Gardens

Advies op maat? Dutch Quality Gardens

Roep de hulp in van een vakbekwame hovenier.
Vind een Hovenier

Bestel in onze Tuinwinkel

geen product(en) geselecteerd
€ 0,00

Meer Tuinadvies in Tuinkalender