Alles wat je moet weten over wilde- en heemplanten!

Je hoort er steeds meer over en komt ze ook vaker tegen op plantenmarkten met gespecialiseerde kwekers; wilde- en heemplanten. Hoe komt dat zo? Wat zijn de verschillen? En zijn ze beter of slechter dan de normale planten die je bij tuincentra ziet?

UNDEFINED

In het kort

  • Wilde planten en (in)heem(se) planten zijn eigenlijk hetzelfde.
  • De vaste planten die je tegenwoordig koopt zijn bewerkingen van wilde en (in)heem(se) planten.
  • Wilde en (in)heem(se) planten zou je de basisplanten kunnen noemen van de hedendaagse soorten.
  • Wilde en (in)heem(se) planten trekken vaak andere, betere (veel nuttigere) insecten aan dan de bewerkte soorten.
  • Met het verdwijnen van Wilde planten verdwenen ook de nuttige insecten.
  • Omdat veel nuttige insecten verdwenen ontstaan ziekten en plagen zoals eikenprocessierups
  • Door weer wilde en (in)heem(se) planten te poten komen nuttige insecten weer terug.
  • Ook door de juiste combinatie van bewerkte planten soorten Kun je zorgen voor voldoende nuttige insecten.
Wilde en heemplanten - De Tuinen van Appeltern

Laten we beginnen bij het begin

Je moet bedenken dat vroeger toen er nog geen kwekers bestonden alle planten spontaan ontstonden of er door Moeder Natuur al eeuwen daarvoor waren aangebracht. Het klimaat, de bodem en het feit dat mensen hen ongestoord hun gang lieten gaan zorgden ervoor dat de natuur zelf regelde welke planten het op een bepaalde plek het best deden en welke niet. Het ging daarbij om veel meer dan planten alleen; ook de insecten, vogels, vlinders, bijen en ondergronds ‘leven’ speelden een rol.

Het systeem hield als het ware zichzelf in vorm en in stand. Plagen en ziektes werden afgeslagen omdat er altijd wel natuurlijke vijanden in de buurt waren om hen te lijf te gaan. De natuurlijke vijanden waren er omdat er de juiste planten waren waarvan ze moesten leven. En de reststoffen van alle dierlijk leven zorgde weer voor de groei van bestaande en nieuwe planten. Zo had het altijd kunnen blijven als ‘de mens’ niet had ingegrepen. Dan hadden overal de planten gegroeid die daar van nature het best op hun plek waren. We noemen deze planten inheemse of heemplanten. Als je de inheemse of heem planten laat groeien op plekken waar ze van nature niet voorkwamen maar wel gedijen noemen we ze wilde planten. Alle van nature op een plek ontstane of groeiende planten noemen we dus wilde planten. Met heem of inheems geef je aan dat ze niet zijn verhuisd maar daar altijd al groeiden.

Alles wat je moet weten over wilde- en heemplanten!

Het verschil tussen wilde en normale planten

Bij wilde planten wordt vaak gedacht aan planten die verwilderen, planten die je maar moeilijk in bedwang kunt houden, planten die woekeren. Dat is een misvatting! Wilde planten zijn niet per definitie verwilderende planten, integendeel. We moeten weer even terug. In oorsprong zijn alle planten hetzelfde. Ze zijn ooit ergens in de natuur ontstaan of waren daar al eeuwen aanwezig.

Door menselijk ingrijpen; denk aan landbouw, veeteelt, begrazing, bebouwing en ontbossing zijn veel van de oorspronkelijk aanwezige wilde planten soorten verdwenen. Alleen de meest taaie soorten overleefden steeds en zijn er nog altijd, neem bijvoorbeeld de brandnetel, de distel, zevenblad enz. enz.

Tja, en deze soorten woekeren zodanig dat ze al snel ‘wilde planten’ genoemd werden en worden. Feitelijk klopt het ook, alleen zijn er ook zoveel wilde van nature nog intact gebleven soorten die niet woekeren maar een meerwaarde opleveren qua kleur en geur en heel belangrijk zijn voor het samenspel met de insecten de vogels en bodemleven. We hebben eigenlijk geen extra naam voor de niet-wilde planten. Maar in de praktijk zijn dat de planten die zijn ontstaan door de bewerking van de kwekers en veredelaars. Ze hebben de originele soort gekruist met andere soorten. Ze zijn opzoek gegaan naar een nog mooiere kleur voor de Tulp, een donkerder blad voor de Hosta en meer bloem en geur voor de Roos. Vervolgens zijn we met z’n allen die nieuwe soorten ook nog eens gaan zetten op plekken waar voorheen nog de wilde soorten stonden. En dat zou allemaal nog niet zo erg zijn als de bewerkte soorten, ook wel gecultiveerde soorten genoemd, dezelfde kwaliteiten zouden hebben voor ons milieu, het samenspel met de bijen, vogels, vlinders.. het ecosysteem. Helaas is dat niet zo.

Wilde en heemplanten - De Tuinen van Appeltern

De mooiste planten zijn niet altijd het beste!

Veel van de door ons bewerkte, gecultiveerde soorten hebben ‘andere kwaliteiten’ dan de originele wilde inheemse soorten. Ze zijn mooier van kleur, ze zijn minder bevattelijk voor luis of spint en verspreiden een andere geur. Soms zijn ze zodanig anders van vorm dat bijen niet eens bij hun nectar en meeldraden kan komen. Je voelt het al aan; de door de mens zo gewaardeerde kwaliteiten vallen soms gewoon minder in de smaak bij het insecten en het nog kleinere diertjes leven.

Het gaat nog verder; veel van dat zo belangrijke diertjes-, fladder- en zoemleven verdwijnt als er voor hen bij de gecultiveerde beplanting te weinig te helen is. En zoals altijd blijven de slechteriken over. Plagen zoals de Eikenprocessierups hebben kunnen ontstaan doordat hun natuurlijke (nuttige) vijanden waren verdwenen. De nuttige beestjes en bepaalde bijensoorten zijn weggegaan of uitgestorven omdat er voor hen niet de juiste planten meer waren.

Alles wat je moet weten over wilde- en heemplanten!

Wat moet je doen?

Het is niet zo dat je met normale (de gecultiveerde) planten niet een goed ecosysteem in je tuin kunt maken. Dat kan heus wel. Je moet er gewoon voor zorgen dat je goede soorten kiest waardoor een goede kringloop ontstaat. Planten die de juiste aantrekkingskracht hebben op vogels, bijen, vlinders en allerlei anderen nuttige insecten. In de praktijk worden dit soort planten vaak ‘waardplanten’ genoemd. Soms lees je het ook op de planteneter. Naast de juiste plantkeus moet je ook het bodemleven nog in de gaten houden. Een goede doorlaatbaarheid en luchtigheid zorgen altijd voor meer leven.

Het is goed om te weten dat wilde en heemplanten vaak gewoon beter zijn dan veel zorg vragende gecultiveerde soorten. Wilde planten zijn immers niet letterlijk wild maar hebben zo hun eigen kwaliteiten die in jouw tuin geweldig tot hun recht kunnen komen. Het bouwen van een kringloop (ecosysteem) kan dus met zowel wilde als inheemse als ‘normale’ planten, het mag ook een combinatie zijn. Als iedereen er maar alvast eens over na zou denken wordt onze wereld al een stuk mooier en gezonder.

Er zijn gelukkig ook partijen die kunnen helpen bij je zoektocht. Appeltern Tuinexperts kunnen je adviseren over de bodem en juiste plantkeuzes. Een op jouw tuin afgestemd borderplan hoort daar ook bij. Onze productpartners Lageschaar en Cruydt-Hoeck kweken ‘normale’ en wilde planten. Cruydt-Hoeck stelt zelfs een op jouw tuin afgestemd wilde bloemenmengsels samen!

Wilde en heemplanten - De Tuinen van Appeltern

Wilde planten

Duizendblad Achillea millefolium
Wilde Bertram Achillea ptarmica
Kruipend zenegroen Ajuga reptans
Vrouwenmantel Alchemilla vulgaris
Bieslook Allium schoenoprasum
Echte heemst, Hoge Maluwe, Pijlstaartwortel, Tandwortel, Witte Malva Althaea officinalis
Grote engelwortel Angelica archangelica
Helmgras Ammophila arenaria
Gewone Ossentong Anchusa officinalis
Grote Engelwortel Angelica archangelica
Gewoon Reukgras Anthoxanthum odoratum
Wondklaver Anthyllis vulneraria
Akelei Aquilegia vulgaris
Bijvoet Artemisia vulgaris
Tongvaren Asplenium scolopendrium
Steenbreekvaren Asplenium trichomanes
Wijfjesvaren Athyrium filix-femina
Echte Ballote Ballota nigra
Gewoon Barbarakruid Barbarea vulgaris
Dubbelloof Blechnum spicant
Bevertjes, trilgras Briza media
Kluwenklokje Campanula glomerata
Weideklokje Campanula patula
Akkerklokje, Klokjesbloem Campanula rapunculoides
Rapunzelklokje Campanula rapunculus
Grasklokje Campanula rotundifolia
Ruigklokje Campanula trachelium
Pinksterbloem Cardamine pratensis
Vingerzegge Carex digitata
Hangende Zegge carex pendula
Gewoon Knoopkruid Centaurea jacea
Grote centaurie Centaurea scabiosa
Borstelkrans Clinopodium vulgare
Lelietje van Dalen Convallaria majalis
Muurleeuwenbek Cymbalaria muralis
Ruwe Smele Deschampsia cespitosa
Bochtige Smele Deschampsia flexuosa
Kartuizer anjer Dianthus carthusianorum
Steenanjer Dianthus deltoides
Anjer Dianthus superbus
Gewoon vingerhoedskruid, pijpenkop, poppenschoentje Digitalis purpurea
Grote Zandkool Diplotaxis tenuifolia
Kaardebol Dipsacus fullonum
Hartbladzonnebloem Doronicum pardalianches
Mannetjesvaren Dryopteris filix-mas
Hartbladzonnebloem Doronicum pardalianches
Knikkend Wilgenroosje Epilobium angustifolium
Wolfsmelk Euphorbia cyparissias
Reuzenzenkgras Festuca gigantea
Zwenkgras, Schapengras Festuca ovina
Knolspirea Filipendula vulgaris
Grote Bosaardbei Fragaria moschata
Bosaardbei Fragaria vesca
Lievevrouwebedstro Galium odoratum
Geel Walstro Galium verum
Donkere ooievaarsbek Geranium phaeum
Ooievaarsbek Geranium pratense
Ooievaarsbek Geranium sanguineum
Knikkend Nagelkruid Geum rivale
Geel Nagelkruid Geum urbanum
Damastbloem Hesperis matronalis
Havikskruid Hieracium aurantiacum
Bochtig Havikskruid Hieracium malculatum "Leopard"
Muizenoor Hieracium pilosella
Sint Janskruid Hypericum perforatum
Gele Lis Iris pseudacorus
Wede Isatis tinctoria
Beemdkroon Knautia arvensis
Gele Dovenetel Lamiastrum galeobdolon
Hartgespan Leonurus cardiaca
Gewone Margriet Leucanthemum vulgare
Vlasbekje Linaria vulgaris
Rolklaver Lotus corniculatus
Judaspenning Lunaria annua
Wilde Judaspenning Lunaria rediviva
Witte Veldbies Luzula luzuloides
Behaarde Veldbies Luzula pilosa
Grote Veldbies Luzula sylvatica
Grote wederik Lysimachia vulgaris
Echte koekoesbloem Lychnis flos-cuculi
Penningkruid Lysimachia nummularia
Grote Wederik Lysimachia vulgaris
Grote kattenstaart Lythrum salicaria
Vijfdelig kaasjeskruid Malva alcea
Kaasjeskruid Malva moschata
Grote Kaasjeskruid Malva sylvestris
Polei Mentha pulegium
Pijpestrootje Molinia caerulea
Kattendoorn Ononis spinosa
Wegdistel Onopordum nervosum
Wilde Marjolein Origanum vulgare
Wilde Marjolein Origanum vulgare wilform
Koningsvaren Osmunda regalis
Duizendknoop Persicaria bistorta
Groot Hoefblad Petasites hybridus
Kleine Bevernel Pimpinella saxifraga
Ruige Weegbree Plantago media
Gewone Salomonszegel Polygonatum multiflorum
Gewone Eikvaren Polypodium vulgare
Viltganzerik Potentilla argentea
Slanke Sleutelbloem Primula elatior
Gulden Sleutelbloem Primula veris
Gewone Brunel, Bijenkorfje Prunella vulgaris
Wildemanskruid Pulsatilla vulgaris
Ongevlekt longkruid Pulmonaria obscura
Egelboterbloem Ranunculus flammula
Wilde Reseda Reseda lutea
Zuring Rumex acetosa
Wijnruit Ruta graveolens
Veldsalie Salvia pratensis
Muskaatsalie, Scharlei Salvia sclarea
Kranssalie Salvia verticillata
Pimpernel Sanguisorba minor
Zeepkruid Saponaria officinalis
Duifkruid Scabiosa columbaria
Blauw Glidkruid Scutellaria galericulata
Bont Kroonkruid Securigera varia
Wit vetkruid Sedum album
Tripmadam, verkruid Sedum refelxum
Zaagblad Serratula tinctoria
Besanjelier Silene baccifera
Gaffelsilene Silene dichotoma
Dagkoekoeksbloem Silene dioica
Echte koekoeksbloem Silene flos-cuculi
Nachtsilene Silene nutans
Blaassilene Silene vulgaris
Echte Guldenroede Solidago virgaurea
Betonie Stachys officinalis
Blauwe Knoop Succisa pratensis
Boerenwormkruid Tanacetum vulgare
Echte Gamander Teucrium chamaedrys
Valse Salie Teucrium scorodonia
Kleine Ruit Thalictrum minus
Klein Hoefblad Tussilago farfara
Valeriaan Valeriana officinalis
Toorts, stalkaars Verbascum densiflorum
Zwarte Toorts Verbascum nigrum
Koningskaars Verbascum thapsus
Ijzerhard Verbena officinalis
Ereprijs, Brede Ereprijs Veronica austriaca teucrium
Ereprijs Veronica longifolia
Mannetjesereprijs Veronica officinalis
Kleine Maagdenpalm Vinca minor
Hondsviooltje Viola canina
Maarts Viooltje Viola odorata
Alles wat je moet weten over wilde- en heemplanten!

Steeds meer vraag naar wilde en (in)heem(se) planten!

Omdat steeds meer hoveniers, ontwerpers en tuiniers de meerwaarde van de originele vaste planten soorten ontdekken gaan kwekers weer steeds meer van die soorten kweken en te koop aan bieden. Het gaat dan om de geur, de kleur, de groeikracht maar dus ook om hun effect voor de nuttige insecten. Met meer wilde en (in)heem(se)planten ontstaat een beter ecosysteem waar ziekten en plagen minder kans krijgen. Er zijn honderden soorten, hierbij alvast een suggestie uit het sortiment van Lageschaar.