Alles wat je moet weten bij het aanplanten van Clematissen

Wetenswaardigheden over de Clematis.

UNDEFINED

Al langer wilden we in ons park meer met de klimplant Clematis gaan doen. We kwamen in gesprek met Clematiskwekerij J. van Soest uit Boskoop die honderden soorten kweekt. We vroegen ons af of het mogelijk was om een gaaswerk zodanig met Clematissen te laten begroeien dat het een seizoen lang bloeit en privacy biedt. Van het een kwam het ander. Het bloeiend gaas staat inmiddels, maar toen wilden we natuurlijk ook alles over de Clematis in zijn algemeenheid weten. We stelden onze vragen rechtstreeks aan de kweker.

ZIJN ALLE CLEMATISSEN GESCHIKT VOOR HET NEDERLANDSE KLIMAAT?

De Clematis komt op alle continenten voor behalve Antartica; op Zuid-Amerika, Noord-Amerika, van Eurasie tot Kamtschatska, Japan, Indonesie, Tasmanie, Africa, Madagascar, Cuba en alles wat er tussen zit. De Clematis doet het dus goed in heel veel klimaten. De soorten die groeien in de tropen zijn in Nederland niet of moeilijk te kweken. Bladverliezende soorten zijn goed winterhard in Nederland en deze groeien meestal ook goed in warme gebieden zoals India, Zuid-Afrika, Californië en Antillen. Je mag erop vertrouwen dat de soorten die wij hier kweken en leveren voor de Nederlandse tuincentra goed gedijen in ons klimaat.

Celamtis - De Tuinen van Appeltern

HEBBEN CLEMATISSEN EEN SPECIALE PLEK NODIG?

De meeste Clematissen groeien het liefst in de volle zon, een enkele soort of cultivar kan in de schaduw. De meeste Clematissen hebben veel vocht nodig in het groei- en bloeiseizoen en volle zon is geen probleem. Als de plant niet goed groeit en bloeit, is de grond in de zomer te droog. Compost door de grond mengen zorgt ervoor dat er meer vocht wordt vastgehouden. Af en toe een extra gieter water tijdens het groei- en bloeiseizoen is aan te raden.

GROEIEN CLEMATISSEN IN ELKE GRONDSOORT?

Eigenlijk wel, hoewel onze inheemse soort Clematis vitalba een voorkeur lijkt te geven voor kalkrijke grond (hoge pH), maar de soort groeit ook op veengrond. Op veengrond (al dan niet met klei) gaat het meestal goed. Op zware kleigrond gaat het goed als de grond voor het planten los wordt gemaakt met tuinaarde of eigen compost. Clematissen met vlezige wortels (links) groeien goed op een zwaardere grond. Clematissen met fijne worteltjes (rechts) hebben liever lossere grond zoals zandgrond met ook weer wat tuinaarde of eigen compost.

Vlezige wortels en fijne wortels

WELKE CLEMATISSEN BLOEIEN HET LANGST?

Over het algemeen is het zo dat zomerbloeiende cultivars het langst bloeien. De bloeitijd kun je verlengen door op of rondom de langste dag (21 juni) te knippen. Een zomerbloeiende Clematis bijvoorbeeld is in februari op 10 cm boven de grond gesnoeid. Uit de grond maakt de plant zes scheuten. Op 21 juni zijn de scheuten zo'n 1,5 meter lang met de eerste bloemen open. Om de bloei te verlengen kunnen drie van de zes scheuten op 50 tot 75 cm boven de grond afgeknipt worden. De afgeknipte scheuten zullen opnieuw uitlopen en zes tot acht weken later bloeien als er voldoende vocht en voeding is.

ZIJN ER OOK ZELFHECHTENDE CLEMATISSEN?

Je praat bij Clematissen niet over hechten. Clematissen draaien zich om ‘een steun’ heen en klimmen daardoor steeds hoger. De meeste soorten groeien zichzelf vast, maar ze doen het niet allemaal. Er zijn ook Clematissen die niet klimmen, dit zijn de vaste planten met rechtop staande of liggende stengels. En dan zijn er nog een aantal die (ook) geen draaiende bladsteeltjes hebben maar wel stengels van 2 meter lang maken of soms nog langer. Deze hebben dan steun nodig door bijvoorbeeld gaas of een trellis waar de takken aan vastgebonden kunnen worden met een touwtje. Als je deze Clematissen door een struik laat groeien dan is dat genoeg steun en is een touwtje niet nodig.

Clematis - De Tuinen van Appeltern

VERLIEZEN ALLE CLEMATISSEN HUN BLAD?

Voor de in Nederland aangeplante soorten geldt inderdaad dat ze allemaal hun blad verliezen. Bladhoudende Clematissen zijn in Nederland over het algemeen niet winterhard, maar er is altijd een uitzondering. Tegen een westmuur bijvoorbeeld, dus beschermd tegen de oostenwind, kan een bladhoudende Clematis soms wel overleven en bloeien. De standplaats is bepalend. In Gouda staat zelfs een groenblijvende Clematis armandii tegen een huis aan de oostkant. De plant groeit en bloeit elk jaar. Misschien is de muur niet goed geïsoleerd en komt er warmte van binnenuit. Op zo'n 10 meter afstand staat ook nog een garagebox die de meeste koude wind tegenhoudt. Zonder die garagebox zou de plant het wellicht niet overleven. Voor de volledigheid; er is ook een groep clematissen, Cirrhosa Group, die in de zomer hun blad verliezen en in de winter juist groen zijn. Deze clematissen zijn over het algemeen niet winterhard als ze op de verkeerde standplaats worden geplant. Als je ze plant op een westmuur, en je tuin ligt in het westen van Nederland, dan groeien ze goed en bloeien ze van oktober tot maart.

WAT WETEN VEEL TUIN- EN PLANTENLIEFHEBBERS NIET VAN DE CLEMATIS?

Bijna niemand weet dat het geslacht Clematis in het wild en in de cultuur zo uitgebreid is. Er worden nog steeds soorten gevonden waar we nog maar weinig van weten. De soorten die we hebben geselecteerd op hun eigenschappen, en kunnen behouden met doorkweken, daar weten we alles van. We hebben ze gerangschikt in groepen. Er zijn dus heel veel soorten verdeeld in ongeveer 20 groepen maar weinigen weten dat de Clematis eigenlijk maar twee verschillende worteltypes heeft; dikke vlezige wortels en fijne worteltjes. De meeste planten met dikke vlezige wortels houden van veel vocht en voeding in de zomer. De planten met fijne worteltjes kunnen gewoonlijk op wat drogere grond. Verder realiseert zich niet iedereen dat het geslacht Clematis rechtopstaande of knikkende bloemen heeft, al dan niet met rechtopstaande of knikkende bloemknoppen. Over het algemeen geldt, met uitzonderingen, dat als de bloemknop rechtopstaand is dat de plant meer verzorging nodig heeft in de tuin. Planten die een bloemknop hebben die niet rechtopstaand is zijn gewoonlijk gemakkelijker in de tuin.

Clematis 'Fascination' - De Tuinen van Appeltern

Verder is het gewoon leuk om te weten dat:

  • Alle denkbare bloemkleuren in het geslacht Clematis voorkomen;
  • De bloemgrootte kan variëren van 1 tot wel 20 cm;
  • Een alpine Clematis maar 10 cm hoog wordt en een tropische Clematis wel 25 cm;
  • Clematissen veel soorten nuttige insecten en soms ook vlinders aantrekken;
  • Clematissen veel soorten geurende bloemen hebben;
  • Clematissen ook heel geschikt zijn als snijbloem;
  • Van een aantal Clematissen de zaadpluizen de hele winter blijven zitten;
  • Groene, niet rijpe zaadpluizen veel gebruikt worden in bloemwerken en corsages;
  • Er in Nederland zo’n 400 verschillende Clematissen leverbaar zijn.

MOETEN CLEMATISSEN GESNOEID WORDEN?

Sinds Clematissen commercieel worden gekweekt, zo vanaf 1850, is er veel over Clematissen geschreven. Catalogi en boeken werden vooral door kwekers geschreven vanuit hun ervaring op de kwekerij, later kwamen daar de tuin- en plantenauteurs bij. Doordat het geslacht zo groot is, is de informatie ook zeer divers en variabel. Dit heeft dan ook weer te maken met de achtergrond van de vele auteurs. Dit heeft er bij de tuin- en plantenliefhebber toe geleid dat vooral over het snoeien een beeld is ontstaan dat Clematis een moeilijke plant is; "Je moet eerst 10 boeken gelezen hebben voordat je een Clematis goed kan snoeien."

Maar het snoeien van Clematis is gewoon in één zin te beschrijven; de plant wat bijknippen wanneer de tuinliefhebber vindt dat dit nodig is en dat kan op elk moment in het jaar. Een aardig ander houvast is dat als de plant vóór de langste dag bloeit, de plant in de winter bijgeknipt kan worden. In het groeiseizoen kan dit dan na de bloei, rond de langste dag. Als de Clematis vooral na de langste dag bloeit kan de plant in de winter op 10 cm boven de grond worden afgeknipt.

MOET JE CLEMATISSEN VEEL MESTEN?

Als je in de winter je tuin bemest met koemestkorrels dan profiteert de Clematis er ook van.
Over het algemeen geldt dat de Clematis met fijne worteltjes minder bemesting nodig heeft dan de planten met dikke vlezige wortels. Voor de Clematissen met fijne wortels is de reguliere winterbeurtbemesting voldoende. De Clematis met dikke vlezige wortels geef je in februari wat extra koemestkorrels en in het groeiseizoen voor de bloei een gieter water met vloeibare mest. Het enige wat je moet onthouden is of je een Clematis hebt met fijne of vlezige (dikke) wortels.