De Tuinen van Appeltern
Walstraat 2a, 6629 AD Appeltern
Nederlands grootste en mooiste tuinideeënpark

Nederlands grootste en mooiste tuinideeënpark

Tuintips September 2014

Nu is september de negende maand, maar in Romeinse tijd nog de zevende, vandaar de naam (septem = zeven). Deze maand vormt de overgang naar de herfst (1 september is het meteorologische begin van de herfst, dit jaar is 23 september het begin van de astronomische herfst (die is niet elk jaar hetzelfde) . Op het land worden de late gewassen geoogst (haver bijvoorbeeld), vandaar dat september ook wel tweede oogstmaand wordt genoemd, maar dat is niet algemeen meer bekend. Geniet deze maand vooral van de opvlammende herfstkleuren en het lage gouden licht, de sterke aardgeuren en de heerlijk frisse lucht. Kortom, van de rijkdom van natuur en tuin. Puur tuingeluk!

Tuintips voor september

  • Groenblijvende heesters en coniferen planten.
  • Klim- en leiplanten aanbinden.
  • Boombanden controleren.
  • Gazon in- en bijzaaien.
  • Grind voor de laatste keer dit jaar goed doorharken tegen onkruidgroei.
  • Zet kleurrijke herfstbloeiers in de bakken waarin uitgebloeide zomerbloeiers stonden.
  • Steenvruchtbomen (perzik, abrikoos, kers, pruim enz.) nu (licht) snoeien, omdat de kans op loodglansziekte nu het laagst is.
  • Pioenen (Paeonia) nu planten of verplanten als ze minder goed hebben gebloeid.
  • Blijf onkruid wieden en gras maaien.
  • Het is nu een prima periode om sierplanten te snoeien, die in het voorjaar door snoei sterk kunnen bloeden. Dat geldt o.a. voor berken, walnotenbomen, esdoorns. De sapstromen zijn in deze bomen nu veel minder sterk. Daardoor kunnen ze hun snoeiwonden beter helen.
  • Tijd om hazelnoten te oogsten (dit jaar een grote opbrengst).
  • Uw grasveld heeft nu alleen nog speciale najaarsmest nodig (zonder stikstof). Dat bevordert vooral de wortelgroei. Geef geen mest meer die de bladgroei aanjaagt. Het grasblad kan anders straks bevriezen. Het is ook goed om nu het gazon te beluchten. Prik om de 10 cm gaten in de grasmat (15 cm diep). Dat kan met een tuinvork of greep of (veel handiger) met een prikroller. Zit er veel vuil in het gazon, dan kunt u dit nu ook verticuteren.
  • Nieuwe scheuten van klimplanten en leiheesters kunt u nu goed aanbinden. Doe dat met speciale bindmiddelen, raffia of tuintouw. Controleer dan meteen even de klimconstructies bij planten op gebreken en herstel ze waar nodig. Zo gaan de aangebonden planten aan een stevige constructie de stormachtige herfst in. Zorg dat de scheuten niet te strak vastzitten.

Vergeet deze maand de vijver niet

Veel waterplanten verwelken nu. Haal al het blad en de stengelmassa van afstervende oeverplanten weg en haal ook de niet-winterharde drijfplanten, zoals mosselplantjes en waterhyacint uit de vijver. Daarmee voorkomt u dat ze, nadat ze zijn afgestorven door de komende kou, rotting veroorzaken in de vijver. Voorkom ook dat er afvallend blad van bomen en heesters uit de omgeving in uw vijver terecht komt door een net over de vijver te spannen over een steunconstructie. Haal daar regelmatig het blad vanaf en laat het net zitten zolang er nog blad op valt. Sommige vijvereigenaars laten het ook daarna nog zitten om visroof door reigers te voorkomen. De pomp kan nog in het water blijven zo lang het niet vriest.

Groenten en kruiden bewaren

  • Met name bladgroenten blijven na de oogst niet lang goed. In de koelkast is de houdbaarheid ook maar enkele dagen. Wortelen, uien en peulvruchten zijn veel beter bewaarbaar.
  • Laat de geoogste uien goed drogen en sla ze daarna droog op. Als het droge loof er nog aanzit, worden ze ook wel tot strengen aan elkaar gevlochten. Leuk om zo’n tros op te hangen en er af te knippen wat u nodig heeft. Maar los in een netje bewaren kan ook! (Daar worden ook wel oude panty’s voor gebruikt.)
  • Winterwortelen, maar ook pastinaken, knolpeterselie enz.) zijn goed te bewaren in een kist met scherp zand. Laat de grond die aan de wortels kleeft als u ze oogst, gewoon zitten. Niet schoonspoelen!
  • Veel groenten zijn heel goed in te vriezen. Dat is inmiddels de meest toegepaste bewaarmethode. Door invriezen gaat de kwaliteit van groenten vrijwel niet achteruit.

Sommige groenten moet u eerst even blancheren voor u ze invriest. Breng daarvoor water aan de kook en doe de groenten daar korte tijd in. Daarna snel afkoelen, in diepvrieszakken doen (porties maken voor het door u gewenste aantal personen) en snel in de diepvriezer! Hoe sneller u invriest, des te beter blijft de kwaliteit van de producten behouden. Vitaminen blijven dan voor het grootste deel intact. Groenten uit de diepvries vragen veel minder kooktijd (soms wel de helft) dan verse groenten. Breng ze vanuit bevroren toestand aan de kook (dus niet eerst langzaam laten ontdooien), dan blijven smaak, kleur en voedingswaarde het beste behouden. Het kost natuurlijk wel wat meer (kook)energie.

Kruiden, eetbare bloemen en dergelijke kunt u fijn gesneden ook in handig bruikbare ijsblokjes invriezen. Het is bijvoorbeeld erg handig om op deze manier bieslook vers te bewaren of fijn gesneden viooltjes als kleurig (ijs)blokje in een zomers drankje te doen. Snij de gewassen producten zo fijn dat ze in de cellen van een ijsblokjeshouder passen. Doe ze erin en vul aan met water. Invriezen – klaar!

De beste bewaarmethode van een aantal kruiden

Anijs - Gedroogde zaden in luchtdicht gesloten bussen of stopflessen bewaren
Basilicum - Blad drogen of invriezen
Bieslook - Invriezen, maar beter: het hele jaar vers als u in het najaar een potje bieslook op de vensterbank zet voor wintergebruik
Borage/Bernagie - Drogen
Bonenkruid - Drogen of invriezen
Dille - Blaadjes en zaden gedroogd bewaren, invriezen van blad kan ook
Dragon - Drogen of invriezen
Hysop - Drogen of invriezen
Kamille - Bloemen drogen
Karwij - Blad drogen of invriezen, zaden drogen
Kervel - Drogen of invriezen
Koriander - De zaden drogen
Kruizemunt - Drogen of invriezen
Lavas - Blad drogen of invriezen
Lavendel - Drogen
Lievevrouwebedstro - Blad drogen
Marjolein/Majoraan - Drogen of invriezen
Mierikswortel - Blad drogen, de wortels bewaren in een kistje met droog zand
Pepermunt - Invriezen
Peterselie - Drogen
Rozemarijn - Drogen
Salie - Drogen of invriezen
Venkel - Invriezen maar het blad is ook te drogen

Vruchten invriezen

  • Door in te vriezen blijven aroma, kleur en veel andere eigenschappen van vruchten behouden.
  • Doordat de cellen in de vruchten vaak kapot vriezen kan de structuur minder worden (ingevroren aardbeien zijn na ontdooien slap, maar de smaak is nog even goed. Heerlijk in yoghurt enz.). Hoe sneller u invriest, des te meer cellen er heel blijven.
  • Let erop dat u rijpe, maar geen overrijpe vruchten invriest. Overrijpe vruchten kunnen ook papperig zijn na ontdooien.
  • Verwerk de vruchten zo vers als u kunt, maak ze schoon en snij ze eventueel in stukjes.
  • Was de vruchten in koud water, dan zullen ze minder snel kneuzen.